Wielu kierowców prędzej czy później zadaje sobie pytanie: jakie opony wybrać, aby zapewnić sobie bezpieczeństwo, komfort jazdy i rozsądne koszty eksploatacji. Na rynku dostępnych jest kilka typów ogumienia – od opon asymetrycznych i kierunkowych, aż po coraz popularniejsze modele wielosezonowe. Każde z tych rozwiązań ma swoje zalety, ale także ograniczenia, które warto poznać przed podjęciem decyzji o zakupie.
spis treści
Jakie opony wybrać ?
Decyzja, jakie opony wybrać, nie ogranicza się wyłącznie do wyboru rozmiaru czy kształtu bieżnika. Najważniejsze kryteria obejmują warunki drogowe, styl jazdy oraz sposób użytkowania pojazdu. Dla wielu kierowców kluczowe jest również rozważenie, czy korzystać z jednego kompletu opon przez cały rok, czy z dwóch kompletów – letnich i zimowych – z koniecznością ich sezonowego składowania.
Jedna opona na cały rok (np. wielosezonowa) to wygoda i oszczędność miejsca. Kierowca nie musi planować wymiany ogumienia przy zmianie pory roku ani martwić się, gdzie przechować drugi komplet. Tego typu rozwiązanie sprawdza się najlepiej w umiarkowanym klimacie i przy umiarkowanym przebiegu rocznym.
Z drugiej strony dwa komplety opon pozwalają maksymalnie dopasować ogumienie do warunków: twardsza mieszanka gumy w oponach letnich zapewnia stabilność na rozgrzanym asfalcie, a miękka mieszanka w oponach zimowych zachowuje elastyczność w niskich temperaturach i zwiększa przyczepność na śniegu i lodzie. Ten wariant wymaga jednak miejsca do przechowywania drugiego kompletu i dodatkowego czasu na sezonową wymianę opon.
Właściwości gumy są kluczowe dla bezpieczeństwa:
- Miękka mieszanka – idealna zimą, utrzymuje elastyczność w niskich temperaturach, poprawia przyczepność na śliskiej nawierzchni, ale szybciej się zużywa w cieplejszych warunkach.
- Twarda mieszanka – lepsza latem, zapewnia stabilność, precyzję prowadzenia i niższe opory toczenia, ale zimą staje się sztywna, co zmniejsza przyczepność.
Wybór opon zależy od kompromisu między wygodą i oszczędnością miejsca, a maksymalnym bezpieczeństwem i osiągami w danych warunkach. Kierowcy w regionach o łagodniejszych zimach i niewielkim rocznym przebiegu mogą spokojnie wybrać jeden komplet wielosezonowy. Natomiast osoby często pokonujące duże odległości lub poruszające się w trudnych warunkach zimowych powinny zdecydować się na dwa kompletne zestawy opon, aby maksymalnie wykorzystać właściwości mieszanki gumy odpowiedniej dla danej pory roku.
Rodzaje bieżnika na lato
Skład mieszanki gumowej z której zbudowany jest bieżnik w oponie, zawiera kauczuk naturalny, jak i syntetyczny. A elementami dodatkowymi są tu sadza, krzemionka czy elastomery. Trzeba mieć na uwadze że bieżnik nie jest jedynym czynnikiem, przyczyniającym się do efektywności pracy opony, a choćby z upływem czasu użytkowania pojawiają się kolejne, takie jak wysokość bieżnika i starość mieszanki.
Rozróżniamy podstawowe rodzaje bieżnika:
Opony asymetryczne
Charakterystyka bieżnika asymetrycznego
Opony o bieżniku asymetrycznym to najbardziej zaawansowany rodzaj ogumienia. Rozpoznać je można po tym, że rzeźba na skrajnych stronach opony różni się od siebie. Spowodowane jest to faktem, że w tej technologii strona wewnętrzna bieżnika została zaprojektowana z myślą o skutecznym odprowadzaniu wody, oraz zachowaniu odpowiedniej przyczepności na mokrej nawierzchni, podczas gdy zewnętrzna odpowiada za bezpieczeństwo jazdy na suchej drodze. Podział czoła bieżni na poszczególne strefy (zewnętrzną, środkową i wewnętrzną) pozwala na takie zaprojektowanie, aby każda z nich poprawiała właściwości jezdne w innych warunkach.
Opony tego typu cechuje bardzo dobre zachowanie praktycznie w każdych warunkach, a najbardziej w zakrętach. Zagwarantowane są także dobre właściwości trakcyjne przy wysokich prędkościach oraz wysoki komfort jazdy. Jak się można domyślić, największym minusem opon asymetrycznych jest ich wysoka cena.
Jak zakładać opony asymetryczne
Opony asymetryczne posiadają na bokach oznaczenia „inside” i „outside”. Nie posiadają więc oznaczenia kierunku toczenia, dlatego daremne jest poszukiwanie na nich strzałek, bo ich tam nie ma ! W przypadku opon asymetrycznych przy montażu na feldze samochodu, ważna jest zaś jedna podstawowa zasada, by nie mieszać stron zewnętrznej z wewnętrzną kół. Dlatego należy zachować zasadę właściwego montażu opony, uważając aby napisy „outside”( zewnętrzna strona ) zgadzały się z rzeczywistością, a niewidoczne dla oka w trakcie eksploatacji pozostały napisy „inside”.
Trzeba mocno podkreślić że cywilne opony asymetryczne nie posiadają kierunkowości – czyli są bezkierunkowe, ale złudne może być w tym przypadku wrażenie błędu osadzenia opony, niby sprzeczne z poznanymi dotychczas zasadami aquaplaningu. Wymuszony w ten sposób montaż „jodełek” po prawej stronie auta, odwrotnie do panujących zasad i dogmatów, myli wielu doświadczonych kierowców i powoduje frustracje. Jednak nie ma co wnikać w tą technologię bo tak jest obliczona, i miejmy nadzieję że zakłada naszą ochronę zdrowia i życia..
Opony kierunkowe
Charakterystyka bieżnika kierunkowego
Taką oponę cechuje rzeźba rozwidlających się równolegle od środka opony rowków, ułożonych symetrycznie względem siebie i biegnących pod takim samym kątem. Bieżnik kierunkowy z łatwością poznasz po układzie rowków przypominającym literę „V” lub „U”. Z racji charakterystycznego śladu pozostawianego przez takie opony, nazywa się go często „wzorem w jodełkę”.
Taki system pozwala zapewnić bardzo dobre właściwości trakcyjne i wysoką stabilność. Opony z bieżnikiem kierunkowym dobrze sprawdzają się na mokrej nawierzchni, cechują się dobrą skutecznością hamowania oraz gwarantują zachowanie precyzji kierowania nawet przy wysokich prędkościach. Dlatego też jest to dobry wybór dla pojazdów o dużej mocy silnika. Opony zimowe o takim ułożeniu klocków bieżnika charakteryzują się dobrą trakcją na śniegu.
Do minusów takich opon zaliczyć musimy gorszy komfort akustyczny, dodatkowo rzeźba czyni je bardziej podatnymi na „ząbkowanie”, czyli nierównomiernie ścieranie się poszczególnych części bieżnika.
Jak założyć opony w dobrym kierunku
Niektóre rzeźby bieżnika pracują prawidłowo tylko przy zachowaniu odpowiedniego kierunku montażu. Jak sama nazwa sugeruje opony kierunkowe zakłada się zgodnie z kierunkiem, bo w przeciwnym razie może to spowodować nieprawidłowe odprowadzanie wody spod kół i doprowadzić do utraty przyczepności na mokrej nawierzchni. Na oponach kierunkowych umieszczony jest symbol ze strzałką wskazującą kierunek toczenia, często z napisem „ROTATION”.
Po nabiciu opony kierunkowej na felgę, zamontować ją można zgodnie z kierunkiem jazdy – tylko po jednej stronie pojazdu. Ponieważ przełożenie opony z jednej strony pojazdu na drugą, spowoduje obrócenia felgi o 180 stopni, co uniemożliwia prawidłowy montaż. Oczywiście jest możliwość założenia takiej opony do drugiej stronie auta, ale dopiero po zmianie jej obsadzenia na feldze.
Opony symetryczne
Charakterystyka bieżnika symetrycznego
Jest to najprostsza a zarazem najtańsza metoda produkcji. Jak sama nazwa wskazuje układ bloków oraz rowków będzie tutaj symetryczny. Ze względu na prostotę technologiczną stosowany zwykle w tańszych zestawach ogumienia. Taki rodzaj sprawdzi się w mniejszych autach oraz samochodach miejskich, które poruszają się głównie po odśnieżanych ulicach.
Oprócz atrakcyjnej ceny, do zalet warto dodać jeszcze wysoką wytrzymałość oraz ekonomikę jazdy. Opony charakteryzują się stosunkowo niskimi oporami toczenia, co przekłada się bezpośrednio na mniejsze spalanie.
Wśród wad symetrycznych bieżników wspomnieć trzeba o niskich parametrach trakcyjnych. Nie nadają się one więc do dynamicznej jazdy z dużymi prędkościami.
Opony wielosezonowe jako kompromis
Opony wielosezonowe to rozwiązanie, które w ostatnich latach zyskało ogromną popularność wśród kierowców. Powód jest prosty – jedno ogumienie może być używane przez cały rok, bez konieczności sezonowej wymiany opon i przechowywania drugiego kompletu. Dla wielu użytkowników samochodów oznacza to sporą oszczędność czasu, pieniędzy oraz miejsca do magazynowania opon.
Decydując się na opony całoroczne, unikamy dwóch wizyt w serwisie wulkanizacyjnym każdego roku oraz problemu z przechowywaniem drugiego zestawu kół. W przypadku mieszkańców bloków czy osób nieposiadających garażu bywa to bardzo praktyczne rozwiązanie. Warto jednak pamiętać, że opony wielosezonowe są zawsze kompromisem pomiędzy właściwościami opon letnich i zimowych.
Na rynku znajdziemy je pod nazwami All Season, 4Seasons czy All Weather, co często sugeruje, że są przystosowane do pracy przez cały rok. Takie oznaczenia pomagają łatwo odróżnić je od typowych opon letnich lub zimowych, choć warto dokładnie sprawdzić strukturę bieżnika i mieszankę gumy, aby wiedzieć, czego się spodziewać w trudniejszych warunkach.
Kluczową różnicą między oponami sezonowymi jest mieszanka gumy, z której wykonany jest bieżnik. Opony zimowe produkowane są z bardziej miękkiej mieszanki, która zachowuje elastyczność w niskich temperaturach, poprawiając przyczepność na śniegu, lodzie i zimnym asfalcie. Jednak w cieplejszych warunkach taka guma szybciej się zużywa i pogarsza stabilność jazdy.
Z kolei opony letnie wykorzystują twardszą mieszankę gumy, zapewniającą stabilność prowadzenia, krótszą drogę hamowania na suchej nawierzchni oraz mniejsze opory toczenia. Niestety w zimie staje się ona zbyt sztywna, przez co przyczepność na śliskiej nawierzchni spada.
Opony wielosezonowe stosują mieszankę pośrednią, która zachowuje odpowiednią elastyczność w chłodniejszych warunkach, a jednocześnie nie zużywa się nadmiernie latem. Bieżnik jest również kompromisem – posiada więcej nacięć niż opona letnia, ale mniej niż typowa opona zimowa.
W praktyce oznacza to, że ogumienie wielosezonowe najlepiej sprawdza się u kierowców pokonujących umiarkowane przebiegi, głównie w mieście i na dobrze utrzymanych drogach. W regionach o łagodniejszych zimach może być bardzo rozsądną alternatywą dla dwóch kompletów opon. Natomiast osoby często podróżujące w trudnych warunkach zimowych lub pokonujące duże dystanse mogą nadal odczuć przewagę wyspecjalizowanych opon sezonowych.
Wybór pomiędzy oponami wielosezonowymi a dwoma kompletami ogumienia zależy więc przede wszystkim od stylu jazdy, warunków drogowych oraz indywidualnych oczekiwań kierowcy. Dla jednych najważniejsza będzie wygoda i brak konieczności wymiany opon, dla innych – maksymalna przyczepność i osiągi dopasowane do konkretnej pory roku.
Opony zimowe – na co zwracać uwagę
Co oznacza M+S na oponie ?
Znajdujące się na oponach oznaczenie M+S może wprowadzać w błąd. Jest to informacja ( Mud+Snow ) o zastosowaniu opony do przemieszczania się po błocie oraz śniegu. Świadczy o celowym zastosowaniu mieszanki, oraz samej konstrukcji bieżnika, które lepiej radzą sobie ze śliską nawierzchnią, i są w stanie zapewnić na niej odpowiednią przyczepność. Ale z pewnych względów nie jest to jednoznaczna klasyfikacja opony zimowej !
Literowe oznaczenie świadczy jedynie o tym, że opona ma podwyższone właściwości względem klasycznej opony letniej. Oznaczenie M+S znajdziemy nie tylko na oponach zimowych, które z zasady dobrze radzą sobie na śniegu, ale i na oponach wielosezonowych, rzadziej na letnich.
Opony z tym symbolem powinny dobrze radzić sobie na śniegu lub pośniegowym błocie. Faktem jest że obie literki znajdziemy niemal na wszystkich oponach zimowych. Jednak samo oznaczenie opon M+S nie wystarczy, by uznać je za zimowe.
Opony zimowe 3PMSF – Śnieżynka w zarysie gór
Aby zidentyfikować prawdziwą oponę zimową, należy poszukać właściwego oznaczenia zwanego potocznie alpejskim. Symbol 3PMSF (ang. Three-peak Mountain Snow Flake) oznacza, że opony gwarantują niezawodność i bezpieczeństwo na śniegu i w najtrudniejszych warunkach zimowych.
Znanym nam chyba dobrze logo zimy, potwierdzającym certyfikację opon dla tego sezonu, jest niewielki znaczek przedstawiający płatek śniegu wewnątrz zarysu gór z trzema szczytami. Do uzyskania tego zimowego oznaczenia nie wystarczy, tak jak w przypadku M+S – deklaracja producenta. Symbol 3PMSF jest objęty normami ONZ i EU.
Obowiązek zakładania opon zimowych
Obecnie w Polsce nie ma przepisu który nakazuje sezonową zmianę opon. Co nie zmienia faktu, że znaczna większość kierowców słusznie decyduje się na ogumienie dostosowane do pory roku. W związku z trudno przewidywalnymi ale występującymi surowymi warunkami zimowymi, zalecane ogólnie jest korzystanie z opon zimowych gdy temperatura spada poniżej 10°C, czyli średnio od 1 listopada do 1 kwietnia.
Często zadajemy sobie pytanie jaki rodzaj bieżnika wybrać na zimę ? Najpopularniejsze obecnie modele kierunkowe, doskonale radzą sobie na mokrej nawierzchni i zapewniają świetną przyczepność na ośnieżonej drodze. Asymetryczne bieżniki również sprawdzają się w sezonie zimowym – głównie późną jesienią, gdy warunki pogodowe są zmienne. Opony z bieżnikiem symetrycznym nadają się głównie do jazdy miejskiej po odśnieżanych ulicach.
Wysokość bieżnika nowej opony zimowej
Wiele osób zastanawia się, ile bieżnika mają nowe opony zimowe. W tym przypadku jest ona średnio wyższa o 2mm w stosunku do opon „letnich”. Wartość ta wynosi średnio między 8 a 10 milimetra.
Minimalny bieżnik opony zimowej
Warto przypomnieć, że wedle polskiego prawa minimalna dopuszczalna głębokość bieżnika to 1,6 milimetra, co oznacza dużą przepaść między wartością, jaką charakteryzuje się zupełnie nowe ogumienie. Jednak tak jak i w przypadku opon „letnich” – te zimowe mają wyżej postawiony standard bezpieczeństwa pod względem praktycznym, dlatego optymalna granica użytkowania opony z bieżnikiem zimowym wynosi 5 mm.
Kupując opony używane
Data produkcji opony
Jak możemy określić przydatność opony pod względem trwałości i wieku ?
Na terenie Polski obowiązuje Polska Norma dopuszczająca obrót oponami nowymi – od daty produkcji do trzech lat, które przy odpowiednich warunkach przechowywania zachowują wszystkie swoje parametry w zakresie bezpieczeństwa i eksploatacji.
Przy właściwym użytkowaniu i terminowej konserwacji większość ogumienia samochodowego zachowuje swoje właściwości przez około 10 lat. Jest to oczywiście całkowicie umowna granica bezpieczeństwa zależna w praktyce od wielu czynników. Im opona starsza tym częściej warto sprawdzić komplet opon u specjalisty, choćby w trakcie sezonowej wymiany kół.
Od 2001 roku zmienił się system kodowania daty produkcji opon, dzięki czemu jest bardziej przejrzysty. Obecnie oznakowanie jest czterocyfrowe i występuje w bocznej części ogumienia. Dwie pierwsze cyfry oznaczają tydzień, dwie kolejne rok wyprodukowania opony.
Wysokość bieżnika nowej opony letniej
Dla porównania średnia głębokość bieżnika w nowych oponach wynosi przeważnie 8 milimetrów.
Minimalny bieżnik opony letniej
Minimalna dopuszczalna głębokość bieżnika, która jest jednocześnie wartością graniczną określoną przez regulacje prawne to 1,6 milimetra, przy której głębokości bieżnika opona musi zostać wymieniona. Im większy poziom zużycia bieżnika, tym mniejsze prawdopodobieństwo, że właściwości opony są jeszcze na wystarczającym poziomie, by zapewnić bezpieczną jazdę bez poślizgu.
Dane zebrane z rożnych oficjalnych testów ale także praktyka wskazują, że optymalna granica użytkowania opony letniej to 4 mm, a minimalny bieżnik opony zimowej wynosi 5 mm. Wtedy przyczepność zauważalnie i drastycznie spada z każdym przejechanym kilometrem. Zły stan ogumienia może nie być tak odczuwalny dla kierowcy podczas jazdy na suchym asfalcie, dopiero przy pokonywaniu trasy w dni deszczowe można niemiło przekonać się jak ważna jest wysokość bieżnika.
Poniżej tych wartości opony tracą swoje właściwości trakcyjne i nie gwarantują już takiego poziomu bezpieczeństwa jak powinny. Większość modeli opon posiada na obwodzie wskaźniki granicznego zużycia bieżnika, które są łatwe do odczytania, ale nie mają nic wspólnego z komfortem bezpieczeństwa. Wskaźnik TWI (Tread Wear Indicator) pokazuje granicę 1,6 mm, po osiągnięciu której opona powinna zostać wycofana z użytkowania. Występuje on najczęściej w formie kilku garbików w rowku odprowadzającym wodę, których namierzenie ułatwiają nam wybite na ścianie bocznej trójkąty (często z dopiskiem TWI).
Odczytaj oznaczenia opon
Rozszyfrujmy przykładowy typ opony:
235/65 R17 108 V
- opisuje szerokość opony wyrażoną w milimetrach – 235
- opisuje profil opony. Inaczej mówiąc, jest to wysokość ściany bocznej opony liczona od zewnętrznej krawędzi felgi do bieżnika. Wartość wyrażona jest w procentach – 65
- oznacza oponę o konstrukcji radialnej – R
- jest rozmiar średnicy felgi, do której dopasowana jest opona – 17
- indeks nośności – 108
- indeks prędkości – V
Definicje pojęć
Aquaplaning
Aquaplaning (hydroplaning; akwaplanacja) to mówiąc najprościej utrata przyczepności na mokrej nawierzchni. Jest to bardzo niebezpieczne zjawisko, gdyż pozbawione bezpośredniego kontaktu z nawierzchnią koła sprawiają, że auto nie reaguje na manewry układu kierowniczego, hamulców i pedału gazu. Jak łatwo się domyślić efektem jest utrata panowania nad samochodem, co skończyć się może obróceniem auta na szosie lub wypadnięciem z trasy.
TWI (Tread Wear Indicator)
Wskaźnik TWI (Tread Wear Indicator) pokazuje nam granicę 1,6 mm, po osiągnięciu której opona powinna zostać wycofana z użytkowania. Występuje on najczęściej w formie kilku dodatkowych garbów w rowku odprowadzającym wodę, których namierzenie ułatwiają nam wybite na ścianie bocznej trójkąty (często z dopiskiem TWI).
Run Flat
Opony samonośne pozwalające na kontynuowanie jazdy po przebiciu. Wymagają pokładowego systemu kontroli ciśnienia, oraz niekiedy specjalnej felgi. Opony typu Run Flat są droższe w zakupie i eksploatacji.